نظام مراقبت اولیه بهداشتی در ایران از سال 1363 در قالب شبکه های بهداشتی درمانی در شهرستان های مختلف استقرار یافت تا امکان دسترسی عادلانه به خدمات سلامت را برای مردم فراهم نماید. شبکه بهداشتی درمانی ایران شهرت بین المللی داشته و به عنوان یک شبکه نمونه و موفق، مورد بازدید و تمجید کارشناسان سازمان جهانی بهداشت و سایر سازمان های بین المللی قرار گرفته است. از جمله موفقیت های این شبکه، می توان به کاهش قابل توجه مرگ و میر نوزادان، شیرخواران، کودکان و مادران، ریشه کنی بیماریهای فلج اطفال، کزار و کنترل بیماریهای واگیر، کنترل رشد جمعیت و بهبود سایر شاخص های سلامت در منطقه، نام برد. در حال حاضر از طریق بیش از 18 هزار خانه بهداشت، 2500 مرکز بهداشتی درمانی روستایی، 2300 مرکز بهداشتی درمانی شهری و فعالیت بیش از 28 هزار بهورز، در حال ارائه مراقبت های اولیه بهداشتی به مردم می باشند.. از طرف دیگر با توجه به حساسیت اهداف این بخش و همچنین محدودیت منابع، بازنگری نحوه ارائه خدمات و بکارگیری رویکردهای مختلف در اصلاح مداوم نظام سلامت جهت دستیابی به عدالت در سلامت امری ضروری است. در چنین چرخه گریزناپذیر، تغییر و بهبود مستمر، تعامل و استفاده از نظرات و دستاوردهای سایر محققان و صاحب نظران و بالاخص کارکنان بهداشت نقش موثری ایفا می نماید. مسلما آنچه می تواند این تجارب را در اختیار دیگران قرار دهد، مستندسازی و تهیه مدارک مرتبط می باشد. در این راستا، بنظر می رسد حلقه گمشده ای در جهت حفظ، ارتقاء و انتقال تجارب بیش از 26 ساله پرسنل شریف، سخت کوشش و دلسوز نظام مراقبت اولیه بهداشتی ایران وجود دارد.در همین راستا مرکز تحقیقات کاربردی سلامت همگانی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی خراسان شمالی پیشنهاد جمع آوری درس های آموخته شده در نظام ارائه مراقبت های بهداشتی ایران را پذیرفته و با اهتمام مسوولین علاقمند و سخت کوش و دانشجویان توانمند و دلسوز، اقدام به راه اندازی پورتال ملی تجارب و کارکردهای مطلوب نظام مراقبت های اولیه بهداشتی ایران بدست مقام محترم وزارت سرکار خانم دکتر مرضیه وحید دستجردی در هفته سلامت 1390 نمود تا دستاوردهای عظیم حوزه سلامت کشور را جمع آوری و موجبات انتقال آن به تمامی کشور و نیز جهان را فراهم آورد. مسلما چنین مستنداتی می تواند، موجبات شکوفایی، نوآوری و ارائه آن به عنوان یک الگوی مناسب جهانی باشد. دومین همایش ملی و اولین همایش بین المللی تجارب و کارکردهای مطلوب نظام مراقبت های اولیه بهداشتی ایران گامی اولیه و موثر در فرهنگ سازی و قدردانی از تلاش های تمامی پرسنل بهداشتی درمانی در تمامی رده های شغلی، می باشد و ضمن تبادل این تجارب، ظرفیت های جدید نظام را شناسایی و برای شکوفایی آن بستر مناسب را فراهم می سازد.اطمینان دارم با مدیریت و هدایت موثر و شایسته نسل جوان و تداوم چنین برنامه هایی می توان به اهداف سلامت در سال 1404 دست یافته و افتخار آن را به تمامی آنان که در این راه گام برداشته اند تقدیم نمود.

برگزاری اولین همایش ارزشمند بین المللی تجارب و کارکردهای مطلوب نظام مراقبت های بهداشتی با همت بلند مسوولان دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی فرصتی گرانبها را فراهم نموده است که پژوهشگران و کارکنان خدوم نظام سلامت دستاوردهای حوزه سلامت و نیز تجربیات گرانقدر خود را که بعضا منحصر به فرد می باشد را جهت ارتقای سلامت جامعه با کاربرد بین المللی عرضه دارند.یقینا ارتقای سلامت شهروندان نقش بسیار مهمی در افزایش توانمندی جوامع و رسیدن به توسعه پایدار ایفا می کند. ارتقای سلامت جامعه اولویت اصلی نظام اسلامی بوده و تضمین کننده رفاه و پیشرفت کشور است و این امر در برنامه پنجم توسعه و اهداف سند چشم انداز 20 ساله مورد تاکید جدی قرار گرفته است، لیکن دستیابی به آن با محور قرار دادن اصل پژوهش و توجه به دستاوردهای علمی متخصصان و تجربیات و کارکردهای علمی متخصصان و تجربیات و کارکردهای علمی دست اندکاران نظام سلامت جامعه، میسر می گردد.امروز با استعانت از خداوند متعال، مردم شریف می توانند از تجارب و موفقیت های باارزش کارکنان عزیز نظام نظام سلامت ایران اسلامی بهره مند شوند. بنده ضمن تشکر صمیمانه از همه دست اندرکارانی که در برگزاری این همایش نقش آفرینی نمودند امیدوارم نتایج این همایش که حکم یک رویداد بزرگ علمی را دارد در تاریخ خراسان شمالی آغازگر حرکتی نوین در راه ارتقای سلامت جامعه جهانی باشد.والسلام.

نظام مراقبت های اولیه بهداشتی، از مهمترین رخدادهای تاریخی در تحول عرضه و تولید خدمات سلامت، تصمیم جامعه جهانی مبنی بر پذیرش روش مراقبت های اولیه سلامت به منظور نیل به اهداف متعدد از جمله تحقق عدالت در دسترسی جامعه به خدمات سلامت اولیه است. بعد از گذشت 30 سال از اعلامیه آلماآتا، سازمان بهداشت جهانی در سال 2008 با گزارشی با عنوان، مراقبتهای اولیه بهداشتی، حالا بیشتر از هر وقت دیگر، به مراقبت های بهداشتی اولیه پرداخته و اهمیت و قابلیت اجرایی آن را در همه کشورها تاکید کرده است. در این گزارش چنین آمده است، در شرایط امروز نسبت عظیمی از منابع برای خدمات درمانی خرج میشود، و پیشگیری و ارتقاء سلامت که می تواند هفتاد درصد از بار جهانی بیماریها را کم کند، نادیده گرفته میشود. در ابتدای قرن بیست و یکم هدف های توسعه هزاره که نقش عوامل متعدد اجتماعی در سلامت و اهمیت آنها را در توسعه پایدار جهان امروز به روشنی تبیین نموده است، را می توان نقطه شروع به چرخش و برگشت به سیستم های سلامت حمایتی در مسیر اهداف عالیه مراقبتهای بهداشتی اولیه دانست. اما به ناچار باید اذعان نمود که بحرانی ترین مساله ای که هنوز هم نظام های مراقبت سلامت با آن مواجهند عبارتند از کمبود افرادی که گرداننده این نظام ها می باشند. نظام های سلامت مبتنی بر مراقبت بهداشتی اولیه باید چالش های کلیدی در زمینه پرورش و حفظ نیروی کار، مدیریت اطلاعات، تامین مالی در بخش سلامت و تولیت عادلانه مقابله کنند. همچنین می توان به نارسایی های زیر در کشورهای در حال توسعه اشاره کرد: ناکافی بودن آموزش و نیز تجهیزات مورد نیاز، بطور کلی کیفیت پایین مراقبت ها، مشکلات و موانع در نظام ارجاع، و ادامه سرمایه گذاری های کشورها و تمایل بیشتر آنان در صرف هزینه در سطح دوم و سوم یکی از موانع و چالش های مهم است.پورتال تجارب و کارکردهای مطلوب نظام مراقبت های اولیه بهداشتی ایران توسط محققین گروه علمی و پژوهشی ارتقای کیفیت زندگی، مرکز تحقیقات کاربردی سلامت همگانی و توسعه پایدار دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی خراسان شمالی پیشنهاد، طراحی و اجرا شده است تا به عنوان جزئی از یک رویکرد مبتنی بر شواهد به سلامت عمومی و سیاستگذاریهای این حوزه، بتواند استفاده از مداخلات موثر بر مبنای متدولوژیهای درست و ارزیابی شده را ترویج دهد. به این منظور این پورتال سعی می نماید شواهد را جمع آوری، ارزیابی و تدوین نماید تا از این طریق بانک اطلاعات طبقه بندی شده و قابل جستجویی برای تجارب و کارکردهای مطلوب نظام مراقبت های اولیه ایران ایجاد نماید. این پورتال برای اولین بار در ایران نقش ارائه اطلاعات حاصل از تجربه و کارکرد را به افراد و سازمانهای نیازمند این اطلاعات را به عهده می گیرد. با این رویکرد می توان گفت که تجارب و کارکردهای مطلوب حوزه ایست در حال گسترش که تمرکز آن بر روی بهبود روش های انجام دادن فرایندها و عملکردها است.با این رویکرد بنظر می رسد برگزاری دومین همایش ملی و اولین همایش بین المللی تجارب و کارکردهای مطلوب نظام مراقبت های اولیه بهداشتی ایران می تواند در تدوین و جمع آوری تجارب و کارکردهای پرسنل و داوطلبان سلامت موثر و مفید باشد.

نظام سلامت کشور ما برای پیاده کردن استراتژی مراقبت های اولیه بهداشتی، سیستم شبکه های بهداشت و درمان را تدوین و پیاده کرده است که از این طریق خدمات سلامت را به صورت سطح بندی شده و از طریق نظام ارجاع به تمام سطوح جامعه ارائه می نماید.دستاوردهای چشمگیر و برجسته این سیستم در 30 سال گذشته، که از جمله می توان کنترل بیماریهای واگیر، کاهش مرگ و میر مادران و کودکان به کمتر از 20 درصد را ذکر نمود، نظام سلامت کشور را به عنوان یک الگوی موفق جهانی و خصوصا در منطقه مدیترانه شرقی مطرح نموده است.بسیاری از دست اندرکاران نظام سلامت کشور گنجینه های با ارزشی از تجربیات هستند ولی متاسفانه معمولا این تجربیات ثبت و منتشر نمی شوند تا دیگران بهره مند گردند و این موضوع می تواند باعث هدر رفتن منابع کندی سرعت رشد و توسعه سلامت گردد.علی علیه السلام می فرمایند: هر کس به درستی تجربه آموزد از سختی ها و مهلکه ها جان سالم بدر برد و هر کس از تجارب بی نیازی جوید عواقب امور را نمی بیند. ما در مرکز تحقیقات کاربردی سلامت همگانی و توسعه پایدار دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی خراسان شمالی بر آن شدیم که با طراحی یک پورتال به عبارت دیگر سامانه مناسب، بستری برای ثبت تجارب و کارکردهای مطلوب نظام مراقبتهای اولیه بهداشتی فراهم آوریم و این مهم الحمدالله به همت همکاران عزیز پر تلاشمان و حمایت مرکز آموزش و ارتقاء سلامت وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی به انجام رسید و سرانجام پورتال ملی تهیه شده توسط وزیر محترم سرکار خانم دکتر وحید دستجردی رونمایی گردید. اینک بعد از تجربه برگزاری اولین تجربه، همایش ملی در سال 1390، دومین همایش ملی و اولین همایش بین المللی تجارب و کارکردهای مطلوب نظام مراقبت های اولیه بهداشتی را با مشارکت سازمان های بین المللی و ملی در طول مدت سه روز برگزار می کنیم تا بیش از 800 تجربه ثبت شده در سامانه مذکور را معرفی نمائیم، باشد که همکاران عزیزمان در سطح ملی و بین المللی از آنها بهره مند شوند و آغاز راهی باشد برای ثبت و ارائه تجربیات تمامی تلاشگران عرصه سلامت در سطح کشور و جهان.مستدام باد عزت و سربلندی نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران.

ظاهر هر چیز بنا بر احساس ما تغییر می کند و به این خاطر، سحر و زیبایی را در آن می بینیم، حال آنکه سحر و زیبایی، به واقع درون خود ماست. آنکه فرشتگان و شیاطین را در زیبایی و زشتی زندگی نمی بیند، به یقین از دانش و آگاهی دور است و روحش نیز تهی از عشق و محبت.پورتال ملی تجارب و کارکردهای مطلوب نظام مراقبت های اولیه بهداشتی ایران، فضای مجازیی می باشد که با جمع آوری تجارب و کارکردهای مطلوب پرسنل و داوطلبان سلامت در حوزه های مختلف نظام مراقبت های اولیه بهداشتی در سطح ملی موجبات درک عمیق و کاربردی از مفاهیم عملیاتی بهداشتی، رویکردها، ابزارها و روش های علوم مختلف بهداشتی در حوزه عمل در راستای توسعه دانش کاربردی، عدالت محور و در تعامل با جهان که از اهداف چشم انداز کشور است نقش ایفا می نماید. لذا طراحی و ایجاد سامانه ای به نام پورتال ملی تجارب و کارکردهای مطلوب نظام مراقبت های اولیه بهداشتی ایران که برای اولین بار در سطح ملی انجام شده است، می تواند در توانمندسازی سیاستگذاران، مدیران و پرسنل و داوطلبان نظام سلامت نقش بسزایی داشته باشد. این اشتراک تجارب و کارکردهای مطلوب همچنین می تواند منجر به بهبود ارائه خدمات شود. در دسترس نبودن چنین بانک اطلاعاتی در زمینه تجارب و کارکردهای مطلوب پرسنل و داوطلبان سلامت فعال در نظام مراقبت های اولیه بهداشتی ایران مسائل مختلفی را ایجاد خواهد نمود. از جمله این مسائل می توان موارد زیر را نام برد:1) هدر رفتن منابع انسانی، مالی و زمانی برای انجام فعالیت های موازی با بهره وری نامناسب جهت ارتقای فرایندهای ارائه خدمات مختلف در نظام مراقبت های اولیه بهداشتی در استان های مختلف کشور2) وجود موانع متعدد اداری و سلیقه ای جهت دسترسی به تجارب و کارکردهای پرسنل و داوطلبان سلامت فعال در نظام مراقبت های اولیه بهداشتی در استان های مختلف کشور3) پایین بودن انگیزه شغلی و بهره وری انسانی بعلت عدم مشارکت مناسب در تصمیم گیری ها و ارائه نظرات و پیشنهادات عملیاتی پرسنل و داوطلبان سلامت فعال در نظام مراقبت های اولیه بهداشتی در استان های مختلف کشور4) هماهنگ و همسو نبودن طرح ها، سیاست ها و برنامه های عملیاتی پیشنهادی در بین مدیران و مسوولان در نظام مراقبت های اولیه بهداشتی در استان های مختلف کشور5) محدود بودن ارتباطات بین المللی به جهت به اشتراک گذاشتن تجارب و کارکردهای مطلوب مدیران، مسوولان، پرسنل و داوطلبان در نظام مراقبت های اولیه بهداشتی استان های مختلف کشور با سازمان های دولتی و غیر دولتی فعال در عرصه سلامت بین الملللذا برپایی دومین همایش ملی و اولین همایش بین المللی تجارب و کارکردهای مطلوب نظام مراقبت های اولیه بهداشتی ایران می تواند موجبات ارتقای عملیاتی تدوین و ثبت تجارب و کارکردها در این پورتال را در سطح ملی ایجاد نماید.